In deze gids leg ik in eenvoudige taal uit hoe de bijdragen worden bepaald, op welke inkomsten ze worden berekend, welke bedragen u ongeveer kunt verwachten en waarom u soms een regularisatie ontvangt.
Basisprincipe
In België worden sociale bijdragen voor zelfstandigen berekend op basis van uw netto belastbaar beroepsinkomen als zelfstandige: dat zijn uw inkomsten na aftrek van beroepskosten en reeds betaalde bijdragen.
Voor de meeste zelfstandigen bedraagt de wettelijke bijdrage ongeveer 20,5% van dat netto belastbare beroepsinkomen. Bovenop kan een kleine beheerskost van het sociaal verzekeringsfonds komen.
Voorlopige bijdragen en regularisatie
Bij de start van uw activiteit of wanneer uw recente inkomensgegevens nog niet bekend zijn, betaalt u voorlopige bijdragen. Die zijn gebaseerd op een geschat inkomen of op minimale bedragen.
Meestal worden uw bijdragen voor een bepaald jaar berekend op basis van uw inkomen van drie jaar eerder. Wanneer de fiscus uw werkelijke beroepsinkomen voor dat jaar heeft vastgesteld, volgt een regularisatie: u moet bijbetalen als u te weinig heeft betaald, of u krijgt terug als u te veel heeft betaald.
Als u structureel te lage voorlopige bijdragen betaalt en pas bij de regularisatie moet bijbetalen, kunnen daar verhogingen en nalatigheidsinteresten bovenop komen. Daarom is het belangrijk om samen met uw boekhouder na te gaan of uw voorlopige bijdragen realistisch zijn.
Hoofdberoep, bijberoep en statuut
Het bedrag dat u betaalt hangt ook af van uw statuut:
- Als zelfstandige in hoofdberoep betaalt u bijdragen op basis van uw netto belastbaar beroepsinkomen. Er geldt een minimumbijdrage per kwartaal (die overeenkomt met een verondersteld minimumjaarinkomen) en een maximum.
- Als zelfstandige in bijberoep betaalt u enkel bijdragen wanneer uw inkomen boven een wettelijke drempel uitkomt. Onder die grens blijven de bijdragen beperkt of zelfs nihil.
- Voor startende zelfstandigen bestaan er vaak verlaagde minimumbijdragen tijdens de eerste kwartalen.
Voorbeelden van bedragen
Als indicatie: een zelfstandige in hoofdberoep betaalt per kwartaal een minimumbijdrage van enkele honderden euro’s. Naarmate uw inkomen stijgt, lopen de bijdragen op tot een maximumplafond per kwartaal.
Verdient u bijvoorbeeld rond 40.000 euro netto beroepsinkomen op jaarbasis, dan betaalt u in principe ongeveer 20,5% aan sociale bijdragen, verspreid over vier kwartalen, plus de beheerskosten van het sociaal fonds.
Bij bijberoep zijn de bijdragen meestal een stuk lager zolang uw inkomsten beperkt blijven. Zodra u boven een bepaalde inkomensgrens komt, worden de bijdragen berekend volgens dezelfde logica als in hoofdberoep.
Aftrekbaarheid van sociale bijdragen
Bij een eenmanszaak zijn sociale bijdragen in principe aftrekbaar als beroepskost. Ze verlagen dus uw netto belastbaar inkomen in de personenbelasting.
In een vennootschap (BV) betaalt de vennootschap vaak de sociale bijdragen van de zaakvoerder of bedrijfsleider. Die bijdragen zijn aftrekbare bedrijfskosten voor de vennootschap.
Tegelijk kan het zijn dat sociale bijdragen die door de vennootschap worden betaald, voor de bedrijfsleider (gedeeltelijk) beschouwd worden als een voordeel alle aard, wanneer hij er persoonlijk voordeel uit haalt. Een juiste structuur en boeking zijn daarom belangrijk.
Waarom overleg met een boekhouder belangrijk is
Omdat sociale bijdragen worden berekend op uw netto belastbaar inkomen en later kunnen worden geregulariseerd, is het zinvol om uw situatie regelmatig met uw boekhouder te bespreken.
Als u te lage voorlopige bijdragen betaalt, kan dat later leiden tot een stevige bijbetaling, vaak met verhogingen en interesten erbij. Door op tijd de voorlopige bijdragen bij te sturen, houdt u meer grip op uw cashflow en vermijdt u onaangename verrassingen.
Mijn advies
Sociale bijdragen zijn geen boete, maar een investering in uw sociale bescherming (pensioen, ziekte- en invaliditeitsverzekering enzovoort). Tegelijk is het logisch dat u die kost zo voorspelbaar mogelijk wilt houden.
Tijdens een gesprek bekijken we:
- welke bijdragen u vandaag betaalt
- of die in lijn liggen met uw huidige inkomsten
- hoe we toekomstige regularisaties kunnen beperken
- hoe we uw cashflow beter kunnen plannen
Zo krijgt u opnieuw grip op een kostenpost die vaak als onvoorspelbaar wordt ervaren.